Iedereen communist.

5493180427191120

Jan Blommaert

Buiten de N-VA zijn zowat alle partijen links tot uiterst links, aldus Voorzitter-voor-het-Leven Bart De Wever. En wat de groenen betreft: eigenlijk zijn dat gewoonweg communisten.

Anticommunisme wordt een verkiezingsthema. En vermits verkiezingen op de ene of andere manier toch ook nog altijd een beetje over concrete programma’s gaan, verdient het aanbeveling om het ‘communisme’ van de partijen die De Wever zo angstig maken van naderbij te bekijken. Wie voorafgaand aan de oefening even het geheugen wenst op te frissen over waar ‘communisme’ historisch voor staat, kan even door Wikipedia struinen.

De meest uitgesproken ‘communistische’ partij die zich aanbiedt aan de Vlaamse kiezer op 26 mei is vanzelfsprekend de PVDA, en ik doe geen wilde gok wanneer ik ervan uitga dat de andere ‘linkse tot extreemlinkse’ partijen een gematigder programma voorstaan.

Het hele verkiezingsprogramma van de PVDA is hier te lezen. Ik pik er enkele hoofdpunten uit.

Uit de katern over “Werk en sociale bescherming”.

  • “We komen op voor vast werk en volwaardige lonen. We stoppen de sociale afbraak en verhogen de koopkracht. We maken korte metten met flexi-jobs en nul-uurcontracten en beschermen werknemers tegen dolgedraaide flexibiliteit en
    banenverlies.”
  • “We gaan voor de uitbouw van sociale groepspraktijken waar je gratis naar de dokter kan en we versterken hun aanbod met sociaal werkers en psychologen. Met het kiwimodel kraken we de prijs van geneesmiddelen. We verlagen ook de prijs voor specialisten en voor een ziekenhuisopname.”
  • “Iedereen heeft recht op rust en vrijheid na een leven van intense arbeid. Dat is een kwestie van maatschappelijke vooruitgang en eerlijke verdeling. De regering-Di Rupo en de regering-Michel hebben beslist ons langer te doen werken voor minder pensioen. Wij willen een ommezwaai, een eerlijk pensioen voor iedereen. We verhogen de pensioenen tot minimum 1.500 euro netto en verlagen de wettelijke pensioenleeftijd weer naar 65 jaar”.
  • “We beschermen het recht op sociale zekerheid en zorgen ervoor dat vervangingsinkomens de welvaart volgen”.

Het valt me op dat de PVDA hier geen enkel ‘communistisch’ recept voorstelt. Wel grijpen ze terug naar dingen die al verworven waren en die de laatste paar decennia onder zeer hevige druk zijn komen te staan. Dingen, met andere woorden, die men ons probeert af te nemen, en die in wezen teruggaan op de relatie tussen arbeid, inkomen en sociale bescherming die na WOII het recept was voor de economische heropstanding voor Europa. Mensen werken hard, en krijgen daarvoor een salaris dat een aanvaardbare koopkracht garandeert, een contract waarin ze ook rechten hebben als werknemer, en een sociaal vangnet van uitkeringen, pensioen en ziekteverzekering dat vanuit het loon wordt gefinancierd (als uitgesteld loon – het wordt uitbetaald maar niet direct opgenomen). Dit is een sociaaldemocratisch herstelprogramma, en historisch was het een politiek en economisch instrument tegen … het communisme dat na WOII in opmars was.

Ik ga even verder. Uit de katern over “De sociale klimaatrevolutie”.

  • Energie is te belangrijk om ze aan de vrije markt over te laten. In een groene revolutie is er geen plaats voor Electrabel & co. We willen de hefbomen van onze toekomst zelf in handen krijgen. We pleiten voor de vermaatschappelijking van de energiesector. Mens en milieu moeten op de eerste plaats komen, niet het private winstbelang van multinationals. We willen aan de wurggreep van de Europese energiereuzen  ontsnappen. In plaats van Engie, EDF & co willen we een openbare energievoorziening, in handen van de samenleving en onder democratische controle. Alleen op die manier kunnen we de chaos van de vrije markt vervangen door de geplande uitbouw van een duurzaam energiesysteem.”

AHA, hier gaat het over de nationalisering van de industrie. Dat is toch puur communisme? Helaas: tot de jaren 1980 waren alle nutsvoorzieningen in handen van de staat, precies omwille van de redenen die de PVDA aangeeft. En neen, ons land was geen Volksrepubliek tot Wilfried Martens ons daarvan bevrijdde.

In dezelfde katern lezen we ook:

  • “Met gratis openbaar vervoer (tram, bus, metro) bieden we een antwoord op de verstikkende files en een alternatief voor nieuwe kilometerheffingen. We zorgen voor meer ruimte voor stappers en trappers, schonere wagens. En we zetten het goederentransport voor de lange afstand op de boot en de trein.”

Ook hier zien we hoe de PVDA terug wil naar een versterking van instellingen die een cruciale infrastructuur voor mobiliteit in dienst van de economie verzekerden in de naoorlogse periode. En die, gegeven de fenomenale toename van het aantal private wagens op onze wegen, meer dan een nieuw likje verf nodig heeft.

En nog:

  • “Drinkwater is een basisbehoefte en zou een recht moeten zijn voor iedereen. Met een integraal waterbeheer in publieke handen keren we de trend van de stijgende waterfacturen en slinkende voorraden. We garanderen de toegang tot water en bereiden ons voor op de gevolgen van de klimaatverandering.”

De grote baas van Nestlé zal het niet graag horen. Maar niet het voorstel van de PVDA is revolutionair of marginaal – het zijne is van een zelden gezien extremisme. Ook water was, als basisbehoefte, altijd een gemeenschappelijk beheerd goed en een recht voor elkeen.

Dan komen we aan de katern over “Sociale investeringen”.

  • “Zou het niet mooi zijn: een sterk onderwijs waarin alle leerlingen slagen? Daarvoor hebben we kwaliteitsscholen nodig die de sociale ongelijkheid tegengaan, toegankelijke scholen met gelijke kansen voor hen allemaal. Met kleinere klassen waar betere en gerichte begeleiding mogelijk is, met speciale ondersteuning voor leerlingen met leermoeilijkheden. Een school zonder vroegtijdige selectie. We willen een school die niet alleen dient om een vak te leren, maar die zorgt voor een hoogstaande, evenwichtige en algemene ontwikkeling. En die het mogelijk maakt voor iedereen die dat wenst hogere studies aan te vatten.”

Historisch is het onderwijs in onze samenleving de grote motor achter sociale mobiliteit. Captains of Industry zoals Marc Coucke of Gerd Verhulst zijn op kosten van de belastingbetaler geworden wat ze zijn. Dus ook hier stelt de PVDA niet meteen een communistische revolutie voor.

Dan komt de katern over “De Redgreen Deal” – duidelijk geanimeerd niet door kameraad Kim Jung-un maar door de Amerikaanse progressieven Bernie Sanders en Alexandria Ocasio-Cortez. Hier lezen we:

  • “We beginnen eraan met de oprichting van een nieuwe grote openbare bank 4.0. Een bank die een staatsgarantie geeft op bankrekeningen, een gewaarborgde rentevoet biedt voor spaargeld, goedkope leningen verstrekt aan particulieren, en gemeenten en kmo’s helpt. Daarnaast hebben wij een openbare Klimaatinvesteringsbank nodig, die jaarlijks 10 miljard euro aan openbare investeringsfondsen mobiliseert voor de RedGreen Deal.”

Wow, een overheidsbank die een soort van planeconomie gaat aansturen – puur en onversneden communisme! Maar dan enkel voor zij die de hele reeks grote en kleine overheidsbanken zijn vergeten die tot de jaren 1990 dit soort werk deden in ons land, van de ASLK over het Blauw Fabriekje tot het Gemeentekrediet. Ook die banken stuurden specifieke economische sectoren en activiteiten aan.

In dezelfde katern lees ik:

  • “We hebben meer wetenschap, meer kennis en meer onderzoek nodig om de grote uitdagingen van onze tijd aan te kunnen. Er is een beding dat beslist over het welslagen ervan: onderzoek en wetenschap moeten het belang van de meerderheid van de bevolking en de planeet als oogmerk hebben. Dat staat in schril contrast met de commercialisering en privatisering ervan. Wetenschappelijk onderzoek is een taak voor de samenleving en om die reden moet het zoveel mogelijk openbaar zijn.”

Publiek gefinancierde kennis mag niet zonder meer weggeschonken worden aan een van ‘s werelds meest lucratieve industriesectoren, die ze dan aan fabelachtige prijzen aan de belastingbetaler terug verkoopt: dit lijkt me geen moeilijk te verdedigen standpunt; het tegendeel wel. Wat door de belastingbetaler is gefinancierd moet ter beschikking blijven staan van die belastingbetaler. Ook hier vragen onze communisten niets wereldschokkends.

****

Ik ben nu zowat halverwege het PVDA programma, en ik denk dat mijn punt gemaakt is – wie meer wil kan via de link boven zelf aan de slag. Hier is het punt. Degenen die we vandaag graag communisten noemen, zijn eigenlijk de sossen van gisteren. Wat ze eisen is geen socialistische revolutie maar het verhinderen van een ander type revolutie: een neoliberale revolutie die alle middelen in de samenleving tot privaat eigendom omtovert, en ze dan concentreert in de handen van een klein aantal geprivilegieerden.

Onze communisten staan dus geen verzwakking voor van de instellingen – en daarin verschillen ze van rechtse revolutionairen – maar een versterking ervan, waardoor de grote belangen van de samenleving ook door die hele samenleving beheerd kunnen worden en niet door, bijvoorbeeld, de grote baas van Nestlé.

Wie daar tegen is, moet maar voor die baas van Nestlé stemmen. Oh wacht even – die kan je niet verkiezen, niet sanctioneren of controleren. Die doet de zin van aandeelhouders, voert hun planeconomie uit, en heeft volstrekte lak aan democratie.

 

Lees ook: De Liberaal 2.0

by-nc.eu

Advertisements

About jmeblommaert

Taalkundig antropoloog-sociolinguist, hoogleraar Taal, Cultuur en Globalisering aan Tilburg University. Politiek publicist.

1 Response

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s