U wil “structurele maatregelen” en “alternatieven”? Hier zijn ze.

austerityisntworking

Jan Blommaert

De Eurogroep, incluis België, heeft het voortdurend over “structurele maatregelen” die onze economie weer op de sporen moeten brengen. Ik heb daar zelf wat over zitten piekeren, en hier zijn er enkele. Ik vind ze zelf volkomen voor de hand liggend, al komen ze nooit voor op de agenda van “structurele maatregelen” die men routinegewijs overloopt in de Eurogroep (en in eigen land). TINA? Nee hoor, er zijn wel degelijk zeer nuttige en haalbare alternatieven.

Wie absoluut het kapitalisme van de revolutie wil redden moet de huidige mechanismen ervan met onmiddellijke ingang als volgt aanpassen.

  1. Blaas het door-en-door ideologische Europese Stabiliteits- en Groeipact op. Want het levert geen van beide op, en acht jaar is meer dan lang genoeg om dat te beseffen. Meer nog, het is dat pact dat begrotingstekorten schept en de hele samenleving, volgens de huidige logica, dus verder naar de verarming drijft. Het is omwille van de EU-maatstaf dat regeringen in de hele Unie zich gedwongen voelen om elke vorm van sociale bescherming af te bouwen. Terwijl de economische relevantie ervan zero is – als we dat nu nog niet doorhebben dan hebben we klei in de ogen. Het schrappen van dit pact geeft regeringen terug de vrijheid om beleid te voeren op maat van hun burgers, niet op maat van de “markten”.
  2. Schep een Europees corporate tax kader dat fiscale concurrentie tussen lidstaten onmogelijk maakt en dat een aanslagvoet hanteert die het gemiddelde van de aanslag van kleine bedrijven evenaart – de markt moet nu eenmaal vrij zijn, of je Apple dan wel Mohammed de kruidenier bent. Daarvoor bestaan al vele jaren plannen en zelfs concrete voorstellen, maar UK lag altijd dwars. Nu we van die jongens af zijn moet het gewoon. Dit brengt véél geld op, en het jaagt geen investeerders weg wanneer er geen uitwijkplaatsen zijn.
  3. Begin een EU-brede aanval op elke vorm van rentenierskapitalisme. Begin met een vermogensbelasting die progressief werkt – wie een miljard heeft kan wel 200 miljoen missen, mijn gedacht. Ook dit brengt héél veel geld op. En vermits rentenierskapitaal per definitie niks met productie, tewerkstelling en wat weet ik al te maken heeft (het is geld dat geld kweekt) zal een aanpak ervan de economie heus geen kwaad doen. Integendeel, zoals ING heeft aangetoond is het net dat soort kapitaal dat vernietigend werkt. We hebben het niet nodig en we willen er niet langer door gedomineerd worden. Dus dat soort “kapitaalvlucht” moedig ik ten sterkste aan – het is een oplossing en geen probleem.
  4. Voer een Europees minimumloon in op het niveau van het gemiddelde van de vijf rijkste lidstaten, gekoppeld aan een dwingend kader van sociale rechten, zodat concurrentie niet langer hoofdzakelijk via de omweg van lage lonen – die niets met innovatie of kwaliteit van het product te maken hebben – gespeeld wordt. Ook hierover lag UK al sinds Thatcher dwars en biedt de Brexit een niet te missen kans. Dit schept banen, veel banen, en faire banen die koopkrachtige consumenten opleveren. Waardoor ook de belastinginkomsten stevig stijgen.
  5. Ontwikkel een EU-breed dwingend kader inzake milieuvriendelijkheid, gezondheid en duurzaamheid in de industrie, zodat de indirecte kosten van competitiviteit niet op de burger afgewenteld kan worden. Dit bespaart enorme bedragen in de volksgezondheid en geef een boost aan een sector van innovatieve productontwikkeling. Minder uitgaven, meer jobs en investeringen.
  6. Nodig:een volledig gedemocratiseerd en publiek gefinancierd onderwijs dat in handen blijft van overheden en niet van private spelers. Dit geldt voor alle onderwijs, incluis hoger onderwijs. Op die manier kan 100% van het beschikbare talent gerekruteerd worden, en niet slechts de kinderen van de rijken. En is elke burger goed opgeleid, niet enkel zij die het betalen kunnen. Dit hebben we vooralsnog, maar het staat onder druk vanwege private spelers die deze enorme dienstenmarkt maar wàt graag geprivatiseerd zouden zien.
  7. Nodig: publiek gefinancierde research en innovatie, met zeer beperkte mogelijkheid tot patenteren. Zo worden nieuwe producten geen exclusief eigendom van, bijvoorbeeld, farmaceutische bedrijven (die nu al vaak parasiteren op onderzoek uitgevoerd met publiek geld) maar kunnen ze aan de laagste prijs, of gratis, ter beschikking worden gesteld van de bevolking. Een verbod op bepaalde vormen van overpatenteren mag er ook bij. De obscene bedragen die we thans in het systeem van gezondheidszorg aan bepaalde gepatenteerde producten moeten spenderen behoren tot het verleden – elk geneesmiddel kan generisch worden. Met de vergrijzende bevolking komt dit mooi uit. Bedrijven innoveren overigens veel minder dan ze zelf beweren (en geloven), deels omwille van overpatentering die ervoor zorgt dat nieuwe elementen gedurende jaren niet door anderen bestudeerd of verwerkt kunnen worden. Ze vertragen en verhinderen vaak allerhande vormen van creativiteit en vernieuwing. In een competitieve kenniseconomie is dat ontoelaatbaar. Het geld hiervoor komt dus uit de enorme besparingen die open access innovatie met zich meebrengt.
  8. Voer onmiddellijk een nieuwe Glass-Steagall Act in, die banken verplicht een waterdichte scheiding te bewaren tussen sparen en leningen enerzijds (het “kleine bankieren”) en speculatief en ultra-riskant grootbankieren anderzijds. Een strikt verbod op een aantal van die vormen van fiscale terreur mag er bovenop komen. Zo zullen onverantwoordelijke en criminele daden van bankiers niet langer hele bevolkingen mee de dieperik in sleuren. Gedaan met overheden die falende systeembanken met honderden miljarden publiek geld moeten redden, en zo een reusachtige verhoging van de staatsschuld over zich heen krijgen (waarop de grote speculanten dan weer naar hartenlust beginnen gokken). Falende bankiers zijn zelf verantwoordelijk, zijn dus criminelen en gaan de bak in, punt.

Ik kan het lijstje nog flink wat aanvullen, maar hiermee kunnen we Van Overtveldt en Dijsselbloem al een uurtje te woord staan denk ik. Want “structurele maatregelen”, daar ben ik een groot voorstander van. Als ze uitblijven, dan blijf ik een groot voorstander van een uit de kluiten gewassen revolutie.

by-nc

Advertisements

About jmeblommaert

Taalkundig antropoloog-sociolinguist, hoogleraar Taal, Cultuur en Globalisering aan Tilburg University. Politiek publicist.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s