Mijn geheel eigen Dehaene

Image

Jan Blommaert 

Wat hebben wij aan Jean-Luc Dehaene te danken? Veel, volgens zowat de hele pers en goegemeente. Hij was “een van de grootste naoorlogse premiers” volgens de VRT. Ach, wat is het geheugen kort en stoffig.

We mogen Jean-Luc Dehaene onder meer danken voor de Maastrichtnorm. Dat instrument is verantwoordelijk voor de sociale slachting in Griekenland, Spanje en andere Eurolanden. Het bepaalt dat begrotingstekorten nooit hoger dan 3% mogen zijn: een neoliberale budgettaire orthodoxie waarvan we inmiddels weten dat ze op weinig degelijke argumenten is gestoeld. De effecten ervan zijn evenwel duidelijk: elke regering in Europa heeft de macht over haar begroting moeten afstaan aan Europa. En de begroting is het ENIGE serieuze beleidsinstrument dat regeringen hebben: het is via de begroting dat men keuzen zoals een links versus een rechts beleid kan uitvoeren. 

Sinds Maastricht is het zo dat linkse of rechtse regeringen zich aan net dezelfde orthodoxie moeten houden: zowel Di Rupo als De Wever mogen enkel binnen het kader van de Maastrichtnorm werken. En hoe? Dat is eenvoudig: door onophoudelijke bezuinigingen op alles wat vanuit de begroting wordt gefinancierd. De Maastrichtnorm heeft als hoogste doel: ‘small government’, en dat wil zeggen dat overheden enorme hoeveelheden belastinggeld “vrij” moeten maken door middel van privatiseringen en het invoeren van een marktlogica in domeinen die tot dan toe buiten de markt opereerden: onderwijs, zorg, sociale zekerheid (merkwaardig, hoewel, is dat defensie daar niet onder valt).

Het is omwille van zijn mede-auteurschap van deze Maastrichtnorm dat men Dehaene nu “één van de grootste Europeanen” noemt.

Die besparingen, ook dat hebben we aan Dehaene te danken. De iets ouderen herinneren zich allicht nog levendig het Globaal Plan van 1993? Een enorme aanslag op de koopkracht van de gewone mensen, die dan ook een zelden geziene golf van sociaal protest uitlokte. Het Globaal Plan (opgesteld met de Socialisten in de regering) hield een loonstop in, en bedroeg in totaal zo’n 12,5 miljard Euro snijwerk in uitkeringen en voorzieningen.

Onder de regeringen-Dehaene werd het stemrecht voor allochtonen stelselmatig van de politieke agenda af gehouden, kregen we de vermenging van integratiebeleid en veiligheidsbeleid die we nu nog hebben, en kreeg het asielbeleid zijn gruwelijke en onmenselijke dimensie. Hij was Premier toen Semira Adamu in 1998 de dood vond in de handen van rijkswachters die haar naar Nigeria terug voerden.

Toen ik met hem in 2011 het Links-Rechts debat voerde opperde hij twee zaken die me toen hebben verbijsterd. Eén: voor hem moesten vakbonden hun rol grondig herdenken, want ze waren niet meer van deze tijd. Twee: idem voor de parlementaire democratie. Zei een man die zijn gehele loopbaan aan de vakbond en de parlementaire democratie te danken had. Waarom? Omdat de economie veel sneller ging dan de democratie; de democratie moest zich dus maar aanpassen. Bankiers aan de macht. Hijzelf was intussen voorzitter geworden van de schandaalbank Dexia, en had zich enkele dagen tevoren akkoord verklaard met huizenhoge bonussen voor de managers van die bank.

Als ik aan grote naoorlogse premiers denk; dan denk ik eerder aan mensen zoals Achille Van Acker. Onder zijn bewind hadden we de kolenslag en het naoorlogse herstel, met algemene tewerkstelling, stemrecht voor vrouwen en uitbouw van de welvaartstaat. Dehaene staat bij mij voor de afbouw hiervan, voor liberalisering en het primaat van de bedrijven in de samenleving. Als hij tijdens deze campagne plots aanroepen wordt als profeet, dan is het voor dat soort beleid en visie, die ik vanuit het diepste van mijn wezen verwerp.

Hij moge rusten in vrede, maar ik zal hem net zomin als Wilfried Martens niet aanroepen in mijn gebeden.

Advertisements

About jmeblommaert

Taalkundig antropoloog-sociolinguist, hoogleraar Taal, Cultuur en Globalisering aan Tilburg University. Politiek publicist.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s