Fijne campagne toegewenst, sp.a!

Op De Wereld Morgen reageert Kris Van der Coelden, sp.a mandataris in Sint-Niklaas, op mijn eerdere kritiek op de verwerping van het referendum over de privatisering van de reinigingsdienst. Ik veroorloof me een wederwoord dat iets ruimer beweegt dan zijn weerleggingen.

Afbeelding

Bedankt Kris voor deze verheldering. Ze bevestigt mijn vermoedens.

Sta me toe dat ik even mezelf citeer. In maart dit jaar schreef ik hier een tekst naar aanleiding van de zogeheten ‘linkse bocht’ die Uw partijvoorzitter had aangekondigd in z’n nieuwe beginselverklaring. In die verklaring – ik geef dit even mee – ging hij aarzelend op zoek naar een toenadering tot de vakbonden, na een paar decennia van steeds zwakker wordende samenwerking. Ik drukte in mijn tekst mijn twijfels uit over de geloofwaardigheid van die ‘linkse bocht’, en schreef het volgende:

“De sp.a ziet zichzelf al decennia als een beleidspartij die mee wil regeren op elk niveau. Dat is op zich prima en haar goed recht, maar het heeft als nadeel dat kiezers niet enkel brochures lezen maar, meer nog, de daden van de bestuurders ervaren, aanvoelen en beoordelen. Zeker in crisistijden schept dat een specifiek probleem voor een partij die een linkse koers rijdt: hoe vertaalt de retoriek zich in beleidsdaden? Is die partij wel consequent?

Dus, sp.a ministers en bestuurders, laat eens merken dat deze linkse bocht meer is dan een marketingtruuk. Bewijs de oprechtheid van deze oefening. Enkel met daden is een links electoraat te winnen. Een fijne en zorgvuldig opgestelde beginselverklaring volstaat niet. Bij lange niet.”

Laat ons met die nieuwe ‘linkse bocht’ en mijn bezorgdheid daarover nu even naar Uw feiten kijken. Ik stel drie dingen vast.

1. De sp.a schaart zich sinds zondagnamiddag klakkeloos achter het standpunt van VOKA, en tegen dat van de vakbonden, die de mensen vertegenwoordigen die rechtstreeks door Uw beleidsingreep worden geraakt. Dat laatste – voetnoot – is een vorm van democratische representativiteit die ze blijkbaar niet meer doceren tijdens de kadervorming van sp.a mandatarissen; dat is jammer, want het was altijd een hoeksteen van het socialisme. Punt blijft dat Uw standpunt op gejuich wordt onthaald bij VOKA en op tandengeknars bij de vakbonden. Stel U de vraag voor wie U eigenlijk rijdt. Stel ze snel, want duizenden burgers in Uw stad hebben ze al gesteld en beantwoord.

2. Uw schepen, Christel Geerts, kwam op De Zevende Dag met stelligheid zeggen dat de uitslag van het referendum gerespecteerd zou worden, want – ik citeer haar – “wij zijn democraten he”. Diezelfde namiddag bleken zij en Uw fractie een heel andere opvatting van democratie toegedaan. En U doet er hier nog een schepje bovenop door te stellen dat er binnenskamers al een plafond van 20% was afgesproken, onder hetwelke U van oordeel bent dat het referendum niet representatief is en dus niet hoeft gevolgd te worden. Dat stelt de mooie uitspraak van Mevrouw Geerts op zondagochtend in een wel heel merkwaardig daglicht: zij heeft daar namens onder andere U vlakweg en koudweg publiek gelogen, en niet onder druk van de coalitiepartner maar als gevolg van een interne afweging over – over wat? een ‘democratisch plafond’ of zoiets?

3. U bepaalt dat plafond aan de hand van wat cijfers: 10.000 burgers zijn onvoldoende om een democratisch mandaat te verwerven met impact op het beleid in Uw stad. Ik ben even in de archieven gedoken. Uw partij is in 2000 voor de laatste keer zelfstandig naar de kiezer getrokken; in 2006 en 2012 deed U dat in kartel. Uw uitslag in 2000 was 12623 stemmen. Dat eerder matige cijfer weerhield Uw partij er niet van de burgemeester te leveren. Ik kan nog wat met cijfers goochelen. Uw partij haalde in Dendermonde in 2012 13% van de stemmen. Een dikke 4000 stemmen dus. Dat was geen obstakel om in het stadsbestuur te gaan zetelen. In Kortrijk haalde Uw partij 14% van de stemmen, 7222 om precies te zijn, en zag ook geen problemen inzake draagvlak om toe te treden tot een coalitie met Van Quickenborne en de N-VA.

U ziet het zelf: Uw partij blijkt erg soepele criteria te hebben wanneer het aankomt op het bepalen van een democratisch plafond; een klein electoraal draagvlak blijkt geen obstakel om zelf macht uit te oefenen, maar dat draagvlak wordt fors opgetrokken wanneer anderen die macht contesteren.

Bij ons thuis noemen ze zoiets Jezuietenstreken: een totaal kromme logica hanteren om datgene wat onherroepelijk krom staat alsnog wat recht te proberen praten. U probeert een publieke leugen van Mevrouw Geerts recht te praten, en het feit dat U met Uw standpunt voluit aan de rechterzijde gaat staan en degenen die door Uw beleid rechtstreeks in hun belangen aangetast worden elke democratische legitimiteit ontzegt. Goed bezig hoor, die sp.a.

De bezorgdheid die ik in mijn stuk over de ‘linkse bocht’ van Young Tobback uitdrukte blijkt dus gegrond: het is een carnaval, een maskerade. In de feiten voert Uw partij in Sint-Niklaas, en elders, een radicaal rechts beleid, en keert ze zich tegen links. Het applaus van VOKA krijgt U immers niet vanzelf, de hoon van de vakbonden evenmin.

U krijgt die hoon al vrij lang in Sint-Niklaas, en terecht; U krijgt ook elders hoon. Om het even over Turnhout te hebben: daar zit Uw partij in een ronduit potsierlijke coalitie die de stad nu onbestuurbaar maakt. U kan naar de N-VA wijzen natuurlijk, maar de sp.a heeft even veel boter op zijn hoofd. Tenzij ik me ernstig vergis hebben Uw bestuursleden in Turnhout tegen de motie gestemd die het stadsbestuur in de minderheid verklaarde. Zo’n hondse coalitietrouw is ontroerend, maar ze gaat naar heel erg foute partners, in Turnhout, Sint-Niklaas, Kortrijk en elders.

Geen woorden maar daden, Kris. De daden hebt U nu gesteld, U hebt ze met woorden geprobeerd recht te praten.

Wel, U zal het mogen gaan uitleggen. Binnenkort zal U campagne moeten voeren TEGEN de N-VA. Ik vraag me af hoe U dat gaat doen, en welk ‘fundamenteel onderscheid’ U zal aanhalen om linkse mensen achter Uw partij te krijgen. De duizenden mensen die samen met de vakbonden tegen Uw beleid hebben gestemd – daarvan heb ik een donkerrood vermoeden dat U ze electoraal voor eens en altijd kwijt bent. Ik permitteer me ook de overtuiging dat Uw interessante democratische rekenkunde in bovenstaand stuk hen niet over de streep zal trekken. Met dit soort teksten belandt U onherroepelijk aan de schandpaal.

U blijkt niet te begrijpen dat Uw stad veranderd is door het referendum, en dat ouderwetse Jezuietenstreken en wat kwaad geblaf (ook door Uw Groene vrienden, de sukkelaars) niet meer werken. Wel, zoals ik zei: U zal het binnenkort mogen gaan uitleggen, en binnen zes jaar nog een keer. Ik wens U en Uw partij een fijne campagne toe.

—–

De tekst van Kris Van der Coelden: 

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2013/09/04/referendum-sint-niklaas-was-niet-de-stem-van-het-volk

Mijn eerdere kritiek:

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2013/09/02/sint-niklaas-wat-een-woord-nog-waard

Mijn tekst over de ‘linkse bocht’:

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/janblommaert/2013/03/29/de-linkse-bocht-van-tobback-fils

——-

Kris Van der Coelden schreef een repliek (zie link hierboven), die bij mij de volgende reactie uitlokte:

Beste Kris, U schrijft: “Dat er bij de ja-stemmen heel wat sp.a’ers waren: dat zal wel. ‘Neen’ stemde je als socialist met je verstand, ‘ja’ vanuit je gevoel. En thuis blijven deed je wanneer je niet kon kiezen tussen de twee.”

Na het referendum over de Oosterweelverbinding hoorde ik in Antwerpen precies hetzelfde uit de monden van Van Peel, De Wever en consorten. Politici blijken precies en met de grootste zekerheid te weten welke drijfveren het stemgedrag leiden. En de structuur daarvan is telkens dezelfde: degenen die mij gelijk geven zijn goed ingelicht en rationeel (“het verstand”), wie tegen mij heeft gestemd is emotioneel, irrationeel en slecht ingelicht of gemanipuleerd (“het gevoel”).

Ik ga ervan uit dat U zich in deze diepe analyse van het stemgedrag hebt gebaseerd op solide studies. Zoniet is Uw diagnose ronduit beledigend aan zij die tegen Uw standpunt hebben gestemd. Want mijn ervaring in Antwerpen heeft me geleerd dat de mensen die gingen stemmen in de regel bijzonder goed en grondig ingelicht waren, aan ettelijke discussie- en voorlichtingsavonden hadden deelgenomen, en zelf vaak op het internet op zoek gingen naar degelijke informatie. Het “verstand” dreef hen, en niet het “gevoel”. Want de man-in-de-straat kijkt naar het referendum als iets heel ernstigs, als een moment van buitengewoon politiek handelen. Die gewone man neemt referenda, met andere woorden, au serieux – in tegenstelling tot de beleidsmensen die niet gediend zijn met de stem van die gewone man, en diens stemgedrag dus snel afdoen als irrationeel.

Die houding is ronduit beledigend. Twaalf jaar aan het bestuur zitten blijkt allerhande zaken te hebben opgeleverd. Daarbij merk ik: machtsarrogantie en een verregaande vervreemding van het electoraat. U zit te lang in het bestuur, en zoals zo vaak leidt dat ertoe dat U de bevolking als een hinderlijke bende schavuiten bekijkt, die Uw politiek werk niet waardeert en die daarenboven politiek volkomen dom en onwetend is. Zoals Basil in Fawlty Towers, snauwend tegen zijn hotelgasten: “I’m trying to run a hotel here!”.

Doe zo voort, beste Kris. Ik ben benieuwd naar Uw analyse van de volgende verkiezingen: zullen mensen voor U stemmen “met verstand” of “met gevoel”? Weet je wat: vraag het hen dan zelf eens, en maak aantekeningen over hun antwoorden. Als politieke houding zal dat zinvoller zijn dan de instant veroordeling van eenieder die U niet verkiest als behept door “gevoel”, maar zonder “verstand”.

——-

Een laatste interventie, als reactie op een ad hominem aanval van Kris Van der Coelden.
Niet onverwacht bestaat de laatste stap in deze discussie uit een ‘ad hominem’. Een beetje schelden, om de tegenpartij te diskwalificeren als stem in het debat. Ook dat kennen we, het komt recht uit het oude arsenaal van de kleinsteedse sociaaldemocratie, en het pakt helaas niet want de eerdere argumenten blijven gewoon staan: Mevrouw Geerts heeft simpelweg gelogen, de houding van de sp.a is die van VOKA, en van een nuttige dialoog met de vakbonden is er geen sprake geweest. Die feiten tover je niet weg door je tegenspeler een onnozelaar te noemen.

Ik geef even mee dat ik nog niet zo lang geleden dit soort voorspelbare partijpolitieke pamfletjes schreef in sp.a kanalen. Daarover werd destijds wel hier en daar gemopperd binnen die partij – de enige partij waarvan ik ooit lid ben geweest – maar algemeen genomen kreeg ik daar voldoende waardering voor vanuit de partij. Men zag het daar als min of meer nuttige en constructieve kritiek. Als er dus van “vervelling” al sprake is, dan is die vervelling eerder opgetreden bij de sp.a dan bij ondergetekende. Een hele reeks boeken kan dienen als spoor van mijn standpunten doorheen de jaren; in die boeken staan ook de sporen van vervelling van zowat alle partijen, de sp.a incluis, vanaf de jaren 90 tot nu.

Het is vanuit die langlopende analyse dat ik in maart dit jaar mijn twijfels had over de ‘linkse bocht’ van de kleine Tobback. Ik drukte in die tekst het vermoeden uit dat deze linkse vernis enkel moest dienen om tijdens de volgende verkiezingen campagne te voeren TEGEN LINKS, niet tegen rechts. Binnen de sp.a ziet men niet het neoliberale offensief van N-VA, VLD en CD&V als gevaar, maar wel het stemmenpotentieel dat de PVDA blijkt te hebben aan de linkerzijde.

Op grond van wat ik hier heb gelezen zie ik dat vermoeden stilaan een duidelijker vorm aannemen: linkse kritiek op de sp.a kan nooit onafhankelijk zijn, ze moet wel ‘partijpolitiek’ zijn, ook al komt ze van volstrekt ongebonden mensen. Met dat woordje ‘partijpolitiek’ wordt de inhoudelijke discussie – over het ‘progressieve’ project van de sp.a en waar men dat als linkse mens dan wel moet zoeken – snel lamgelegd, want die kritiek heeft een geheime electorale agenda, en die agenda komt uit de hoek die de sp.a electoraal als haar wezenlijke tegenstrever heeft gedefinieerd. Immers, het was de stem voor de PVDA die de grote Patrick Janssens z’n sjerp heeft gekost in oktober, en dat is dus niet voor herhaling vatbaar. De sp.a gaat een antilinkse campagne voeren, schouder aan schouder met de andere rechtse partijen.

Het is door-en-door zielig en klein. Ik zou hier allerhande woorden voor kunnen gebruiken, maar hou het beleefd: dit is een partij die inhoudelijk zodanig is gescleroseerd dat ze zichzelf, in weerwil van zowat alle bewijzen, als een ‘linkse’ kracht ziet, terwijl ze al jaren behoort tot de grote voorstanders van inhoudsloos politiek management. Wat we in Sint-Niklaas hebben gezien is daarvan een uitstekend voorbeeld, en Kris Van der Coelden verdient onze dank om de rationaliteit daarvan zo duidelijk bloot te leggen.

by-nc

Advertisements

About jmeblommaert

Taalkundig antropoloog-sociolinguist, hoogleraar Taal, Cultuur en Globalisering aan Tilburg University. Politiek publicist.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s